|
Yapı Malzemeleri Direktifi (89/106/EEC) hakkında
Yapı Malzemelerinin Yangına Tepki Performansı İçin Avrupa Sınıflandırma Sistemi.
1. Kapsam
Bu Kılavuz Belgede; 93/68/EC [OJ L 220, 30.8.1993] sayılı Konsey Direktifi tarafından tadil edilen 89/106/EEC [OJ L 40, 11.2.1989] sayılı Konsey Direktifi (bundan böyle Yapı Malzemeleri Direktifi ya da CPD olarak anılacaktır) bağlamında, yapı malzemelerinin yangına dayanıklılığının sınıflandırılmasına ilişkin Avrupa Sisteminin işleyişi ile ilgili konular ele alınmaktadır. Yangın dayanıklılığına ilişkin mevcut ulusal sınıflandırmalardan yeni Avrupa sistemlerine geçişe dair düzenlemeler, Kılavuz Belge J’de Yapı Malzemeleri Direktifi altında geçiş düzenlemeleri adıyla ele alınmaktadır. Bu belgeye http://europa.eu.int/comm/enterprise/construction/internal/guidpap/guidpap.htm adresinden ulaşılabilir.
Kılavuz Belge, Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) ve sektör içinde, teknik şartname yazanlar (CEN/CENELEC ve EOTA üyeleri), uygulayıcılar ve icra mercilerini hedeflemektedir. Dokümanda Üye Devletlere yapılan referanslar, EEA/EFTA Devletleri için de geçerlidir.
2. Tanımlar
<>
|
Geçerli Olduğu Yer:
|
Amaçlanan belli kullanımlar için ürün aileleri, ürün alt aileleri ve tip ürünleri (Belli bir referans yangın senaryosuna ilişkin olarak tanımlanmış referans deneyinin, amaçlanan belli kullanımlar için tüm ürün tiplerine ilişkin bağlı tehlikelerin tamamını temsil etmediği hususu da göz önüne alınabilir. Bu durumda, aynı prosedürün takip edilmesi gerekir)
|
|
Kimin İnisiyatifi İle:
|
Üye Devletler (örneğin, Yangın Mevzuat Makamları), CEN/ CENELEC/ EOTA, Avrupa Sektör Federasyonları ya da Onaylanmış Kuruluşların Yangın Sektörü Grubu.
|
|
Kime Havale Ediliyor:
|
Avrupa Komisyonu Yapı Mevzuatı Komitesi (Yangın Mevzuatı Düzenleme Grubuna danışan ve bir önerinin kabul edilmesi durumunda)
|
|
Prosedür:
|
Mevcut bir referans senaryosunun uygunsuzluğunun ispat edilmesi ve bir alternatifin önerilmesi gerekir. Önerilen yeni tehlike senaryosunu ortaya koyabilen uygun geniş ölçekli bir deney ile birlikte, yangın tehlikesi durumunun ve ilgili özelliklerinin de belirtilmesi gerekir.
Yangın Mevzuat Grubu (FRG), teklifin sağlam bir temele dayandığını düşünürse, bu takdirde, (ya kendisi ya da tavsiyeleri baz alarak) yeni referans deneyinde bir ürünün değerlendirileceği (örneğin, bir odada hiçbir yangın çakması (flashover) olmaması, yangının bina cephesinde kattan kata yayılma kapsamı, vs) işlevsel performans kriterini ve eğer gerekiyorsa, bu kriterleri ifade etmek için ölçülmesi ya da gözlenmesi gereken herhangi bir parametreyi (örneğin, yangının çakma (flashover) süresi, ısı yayılması, alevin yayılması, alevlenen damlacıkların meydana gelişi vs.) tespit edecektir.
Bu noktada, Yapı Daimi Komitesinin teklif konusunda olumlu bir görüşte bulunduğu ve uygun bir biçimde teklifin Komisyon tarafından kabul edildiği varsayılacak olunursa, yeni büyük ölçekli deney ve işlevsel kriter esas alınarak belli bir ürünün yangına karşı tepkisine ilişkin beyana izin vermek için yeterli bilgi bulunmaktadır. Bu bakımdan, teoride sürecin burada bitmesi gerekir.
Ancak, büyük ölçekli deneylerin masrafları göz önüne alındığında, sektör (ve Üye Devletler), süreci daha ileri bir aşamaya götürmeyi tercih edebilir. Bu durumda, yeni referans deney ile bağdaştığı ispat edilebilen uygun küçük ölçekli bir deney (ya da deneylerin) tanımlanması gerekir. Değiştirilmiş olsun ya da olmasın, mevcut küçük ölçekli deneylerin, başlama noktası olması gerekir ve ancak birbirleri arasında bir ilişki tespit edilemediği takdirde, diğer deneylerin araştırılması gerekir.
Küçük ölçekli deney (veya deneyler) tanımlandığında, belli kullanım amacı için ürün ailelerini kapsayan yeni bir sınıflandırma sistemi belirlenebilir ve bu doğrultuda Avrupa Sınıfları kararının revize edilmesi teklif edilebilir.
İşlevsel performans kriterinin esas alındığı herhangi bir yeni sınıflandırma sistemi ya da performans beyanının, şu anda tanımlanmış olan sınıflandırmalardan açık bir biçimde ayırt edilebilir nitelikte olması gerekecektir.
|
|
Sonuç:
|
Normal olarak, tehlike durumunu kapsamak üzere yeni bir tablonun ilave edilmesi ile, Avrupa Sınıfları kararının revizyonu. Yeni bir referans senaryosu, çoğunlukla, sınıflandırmayı farklılaştırmak için yeni bir dizinin kullanılmasına yol açacaktır.
|
b) Küçük ölçekli deneylerin esas alındığı sınıflandırmanın uygunsuzluğunun ele alınması
Belli ürünler için, (örneğin) SBI testine dayanarak yapılan sınıflandırma, yangına karşı davranışı gerçek biçimde yansıtmayabilir ( örneğin: gerçek yangın davranışını yeterince iyi biçimde temsil etmez). Bu takdirde, gerçeğe ilişkin daha doğru bir tablo ortaya koymak için referans test (testleri) kullanımı öngörülebilir. Bu tür sorunlar, aşağıda tanımlanmış olan ve Ek 1’de diagram biçiminde gösterilen prosedür kullanılarak ele alınacaktır.
Tablo 2: Uygun olmayan sınıflandırmalara ilişkin prosedür
<>
|
Geçerli Olduğu Yer:
|
Ürün aileleri, ürün alt aileleri ve tip ürünleri.
|
|
Kimin İnisiyatifi İle:
|
Üye Devletler (örneğin, Yangın Mevzuat Makamları), CEN/CENELEC/EOTA, Avrupa Sektör Federasyonları ya da Onaylanmış Kuruluşların Yangın Sektörü Grubu.
|
|
Kime Havale Ediliyor:
|
Avrupa Komisyonu Yapı Mevzuatı Komitesi (Yangın Mevzuatı Düzenleme Grubuna danışan ve bir önerinin kabul edilmesi durumunda)
|
|
Prosedür:
|
Mevcut deneyin (deneylerin) uygunsuzluğu, deneydeki fiziki tepki biçimi (erime, çekme, delaminasyon, deformasyon vs gibi) örneğindeki gibi değerlendirmedeki uygulamanın veya ürünlerin, öngörülen referans deneyindeki ilişkilerin eksikliği temel alınarak kanıtlanmalıdır. Referans deneyin kendisinin, ilgili ürün ailesini uygun biçimde ele alabilecek durumda olduğunun da ortaya konması gerekir.
Eğer FRG önerinin iyi bir temele dayandığını düşünürse, söz konusu ürünlerin yangına tepki performansının, gerekli görülen ilgili parametreleri (örneğin, yangının çakmasına (flashover) kadar olan süre, ısı yayılması vs.) kullanan, referans deneyinde (örneğin alevin çakıp atlaması, ortaya sınırlı biçimde duman çıkması, alev haline gelen damlacıkların olmaması vs) tanımlanmış işlevsel performans kriterinin sağlanmasına dayanılarak belirlenmesini kabul edebilir.
Alternatif olarak, bu prosedürün yürürlüğe konulması çok uzun bir süre alsa da, mevcut referans deneyi ile ilişkili yeni bir küçük ölçekli deney de geliştirilebilir. Var olan diğer bir testin adaptasyonu başka bir olasılıktır.
Not:Sorunun, deney metodunun uygunsuzluğundan ziyade, söz konusu metodun mevcut tanımı ile ilgisinin olduğu biçimde bir tespit yapılabilir (örneğin, SBI deneyindeki montaj/sabitleme kuralları, deney numunesinin belli bir biçime sahip olduğu şekilde tanımlanması, vs). Bu durumda CEN/EOTA’ya deney koşullarının değiştirilmesi (iyileştirilmesi) için, ya deney standardında (EN) ya da öngörülen deney standardı yerine ürün standardı (EN), ETAG veya CUAP’ında sapma sağlayacak bir talimat verilebilir.
|
|
Sonuç:
|
Komisyon; önerinin uygulanması için temel Komisyon Kararında değişiklik yapılmasını gerekli kılabilecek en uygun aracı, her bir durum için ayrı ayrı tespit edecektir.
|
Geçerli Olduğu Yer:
Ürün aileleri, ürün alt aileleri ve tip ürünleri.
Kimin İnisiyatifi İle:
Üye Devletler (örneğin, Yangın Mevzuat Makamları), CEN/CENELEC/EOTA, Avrupa Sektör Federasyonları ya da Onaylanmış Kuruluşların Yangın Sektörü Grubu.
Kime Havale Ediliyor:
Avrupa Komisyonu Yapı Mevzuatı Komitesi (Yangın Mevzuatı Düzenleme Grubuna danışan ve bir önerinin kabul edilmesi durumunda)
Prosedür:
Mevcut deneyin (deneylerin) uygunsuzluğu, deneydeki fiziki tepki biçimi (erime, çekme, delaminasyon, deformasyon vs gibi) örneğindeki gibi değerlendirmedeki uygulamanın veya ürünlerin, öngörülen referans deneyindeki ilişkilerin eksikliği temel alınarak kanıtlanmalıdır. Referans deneyin kendisinin, ilgili ürün ailesini uygun biçimde ele alabilecek durumda olduğunun da ortaya konması gerekir.
Eğer FRG önerinin iyi bir temele dayandığını düşünürse, söz konusu ürünlerin yangına tepki performansının, gerekli görülen ilgili parametreleri (örneğin, yangının çakmasına (flashover) kadar olan süre, ısı yayılması vs.) kullanan, referans deneyinde (örneğin alevin çakıp atlaması, ortaya sınırlı biçimde duman çıkması, alev haline gelen damlacıkların olmaması vs) tanımlanmış işlevsel performans kriterinin sağlanmasına dayanılarak belirlenmesini kabul edebilir.
Alternatif olarak, bu prosedürün yürürlüğe konulması çok uzun bir süre alsa da, mevcut referans deneyi ile ilişkili yeni bir küçük ölçekli deney de geliştirilebilir. Var olan diğer bir testin adaptasyonu başka bir olasılıktır.
Not:Sorunun, deney metodunun uygunsuzluğundan ziyade, söz konusu metodun mevcut tanımı ile ilgisinin olduğu biçimde bir tespit yapılabilir (örneğin, SBI deneyindeki montaj/sabitleme kuralları, deney numunesinin belli bir biçime sahip olduğu şekilde tanımlanması, vs). Bu durumda CEN/EOTA’ya deney koşullarının değiştirilmesi (iyileştirilmesi) için, ya deney standardında (EN) ya da öngörülen deney standardı yerine ürün standardı (EN), ETAG veya CUAP’ında sapma sağlayacak bir talimat verilebilir.
Sonuç:
Komisyon; önerinin uygulanması için temel Komisyon Kararında değişiklik yapılmasını gerekli kılabilecek en uygun aracı, her bir durum için ayrı ayrı tespit edecektir.
<>
|
Ürün (ürünler)
|
Kullanım Amaçları
|
Seviye(ler)
Ya da sınıf(lar)
|
Uygunluk Doğrulama Sistemi (Sistemleri)
|
|
Isı Yalıtım Ürünleri
(fabrikada imal edilmiş ürünler ve şantiyede kurulması düşünülen ürünler)
|
Yönetmeliklerde Yangına tepki özelliğine tabi kullanımlar için
|
A1*, A2*, B*, C*
---------
A1**, A2**, B**, C**, D, E
---------
(A1’den E’ye)***, F
|
1
-------
3
-------
4
|
|
Sistem 1: Bakınız: CPD Ek III. 2. (i), numunelerin tetkik deneyi olmadan
Sistem 3: Bakınız: CPD Ek III. 2 (ii), İkinci Olasılık
Sistem 4: Bakınız: CPD Ek III. 2.2 (ii), Üçüncü Olasılık
|
* Üretim sürecinde açıkça tanımlanabilir bir aşamanın ürünlerin yangına tepki sınıflandırmasının geliştirilmesi ile sonuçlanması ( ör: yangın geciktirici maddelere ek ya da organik materyallere sınırlayıcı)
** Dipnot (* ) ile kapsanmamış ürünler/ matertaller.
*** Yangına tepki için test edilmesi gerekli olmayan ürünler/materyaller tadil edilmiş (96/603/EC sayılı Komisyon Kararına göre A1 sınıfı ürünler/materyaller)
9. Sınıflandırmayı Kim Sağlar?
(a) Yangın sınıflandırması ürün üzerinde yer alan CE işaretinin bir parçasıdır bu nedenle (sistem 1 veya 3 altında) sınıflandırmanın sağlanmasında Onaylanmış Kuruluş katkıda bulunmalıdır. Sınıflandırma, Onaylanmış Kuruluş tarafından teslim edilen ve 1 veya daha fazla deney raporuna ve muhtemel Genişletilmiş Uygulama (EXAP) raporuna dayanılarak hazırlanan sınıflandırma raporunun bir parçası olacaktır. Eğer bir ürün uygunluk teyit sistemi 2 veya 4’e tabi ise o zaman sınıflandırmayı imalatçı yapar*. Ancak imalatçı o alandaki Onaylanmış Kuruluşun tavsiyesine başvurabilir. Her koşulda, yangın sınıflandırma standardlarının gerekleri uyumlaştırılmış ürün standardında belirtildiği şekilde yerine getirilmelidir.
(b)Bir ürün, yangın sınıfı ile birlikte CE işareti aldığında hiçbir üye ülke, destekleyici rapordaki mevcut bilgiler dışında (sınıflandırma, deney, genişletilmiş uygulama) sınıflandırma ile ilgili ek bilgi isteyemez.
(c) Eğer bir üye ülke Onaylanmış Kuruluşunun sınıflandırma veremeyeceğini değerlendirirse ve sınıfın belirlenmesi için bir komitenin ya da Bakanlığın katılımı gerekirse o zaman bu durum, o Onaylanmış Kuruluşun bildirim gereklerinde yer almalıdır. Ürün imalatçıları ile ilgili çıkarım bulunmamaktadır.
Sınıflandırma, sınıflandırma raporunun bir parçası olacak ve tek ilgili nokta Onaylanmış Kuruluş olacaktır*.
(d) Ancak üye ülke başka bir üye ülkeden gelen CE işaretli ürünü kabul etmek zorundadır ve sınıf daha önceden CE işareti ile belirlenmiş olduğu için saygı duymak zorundadır ve herhangi bir komitenin deney raporları ile sınıf belirleme yapmasını talep edemez.
(e)CE işareti için ETA’ları kullanan ürünlerde durum biraz daha farklıdır. ETA belgesi, yangın sınıflandırmasını ve uygun olduğu hallerde ürün için EXAP kurallarını da içerir. Eğer ETA’yı tamamlayan onay kuruluşu yangın alanında yeterli, yetkin bir Onay Kuruluşu değilse o zaman bu görev yangın deneyi ve yangın sınıflandırmasında yeterli, yetkin bir Onaylanmış Kuruluşa taşeron olarak verilebilir. ETA tamamlandığında bir Onaylanmış Kuruluş uygunluk sürecinin değerlendirmesinde katkıda bulunabilir. İlgili Onaylanmış Kuruluş ürünün ETA’da tanımlananlara uygunluğunu sağlamalıdır.
EK I
Avrupa Sınıfının Geliştirilmesinin Temelini Oluşturan İlkelerin Özeti – Bilgi İçin
Bu Kılavuz Belgede izah edilmiş olan ve mevcut Avrupa sınıfları sistemi içine konulmuş olan temel ilkeler şu şekilde özetlenebilir:
FRG, gerçek ya da algılanılan yangın tehlikelerini esas alarak, uygun referans yangın senaryolarına karar verebilir. [Döşeme malzemeleri dışında tüm ürünlerin yangına tepki performanslarına ilişkin mevcut Avrupa Sınıfları Sistemi, bir oda içinde yangın gelişimi durumu esas alınmaktadır.]
Herhangi bir referans yangın senaryosu ile bağlantılı algılanan tehlike durumunun FRG tarafından fonksiyonel olarak tanımlanması gerekir. [Döşeme malzemeleri dışındaki tüm ürünlerin yangına tepki performansına ilişkin mevcut Avrupa Sınıfları sisteminde, davranışsal referans olarak, yangının çakma (flashover) süresi kullanılmaktadır]
FRG tarafından, belli bir referans yangın senaryosunu temsil eden geniş ölçekli bir (referans) deneyi, ürünlerin yangın dayanıklılığının potansiyel yangın davranışları ile ilgisinin değerlendirmesinde temel dayanak olarak kabul edilecektir. [Döşeme malzemeleri dışındaki tüm ürünlerin yangına tepki performansına ilişkin mevcut Avrupa Sınıfları sisteminde, ISO 9705 Oda Köşesi Deneyi kullanılmaktadır. Bu deneydeki yangının çakma (flashover) süresi (ve ilgili parametreler), ana sınıflandırmanın temel dayanağı olarak tanımlanmaktadır]
Performansı büyük ölçekli deneye göre ilişkilendirilmiş küçük çapta herhangi bir deneyin olmaması halinde, ürünler, mutabık kalınmış olan işlevsel performans kriterlerine göre, büyük ölçekli deneydeki performansları esas alınarak değerlendirilecektir. [ Mevcut Avrupa Sınıfları sistemi için geçerli değildir]
Eğer performanslarının büyük ölçekli deneye göre ilişkilendirildiği küçük ölçekli bir deney (deneyler) mevcut ise, FRG, bunu ve bağlantılı bir sınıflandırma sisteminin uygunluğunu, AB içinde düzenleme amaçlarına yönelik olarak onaylayabilir. Böyle bir durumda, ilgili tüm ürünler, küçük ölçekli deney (deneyler) ve ilgili sınıflandırma sistemi kullanılarak değerlendirilecektir. [Tüm ürünlerin yangına tepki performansına ilişkin mevcut Avrupa Sınıfları sisteminde, küçük ölçekli deneyler kullanılmaktadır]
(Bu belgede gösterildiği biçimde) belli şartlara tabi olunması koşulu ile küçük ölçekli deney ve ilgili sınıflandırmanın eksik, yetersiz olduğu hallerde, ürünler büyük ölçekli deneye tabi tutulabilir ve performans seviyeleri o deneye ilişkin işlevsel kritere göre değerlendirilebilir. Ortaya çıkan herhangi bir sınıflandırma, referans senaryoda bir değişiklik olmadığı sürece, küçük ölçekli deneylerde olduğu gibi aynı biçimde ifade edilecektir. Uygun durumlarda, küçük ölçekli deneyin sonuçları, daima büyük ölçekli deneyin sonuçları ile bağlantı kurularak rapor edilecektir.
Son olarak da, mevcut Avrupa Sınıfları Komisyon Kararının Tablo 1’i, ilke olarak, döşeme malzemeleri hariç, tüm yapı malzemelerine uygulanabilmektedir. Gerek referans senaryosu ile ilgili olsun gerekse referans deneye atıfta bulunma maksadı ile olsun, tanımlanmış olan bu sistemden sapma, sadece kesinlikle gerekli olan durumlarda düşünülmelidir.
|
|